Strefa samoobsługowa w sklepie - kiedy się opłaca i jak ją ustawić

Co realnie daje strefa samoobsługowa

Otwarty regał chłodniczy przejmuje sprzedaż towaru pakowanego: nabiału, produktów w opakowaniach jednostkowych, napojów i dodatków. Klient bierze je sam, więc obsługa przy ladzie zajmuje się tym, co wymaga ważenia, krojenia i rozmowy. Efekt widać w tempie kolejki, a nie w liczbie metrów ekspozycji.

• Skraca czas jednej sprzedaży przy ladzie o wszystkie pozycje dokładane „przy okazji”.
• Może sprzyjać zakupom uzupełniającym - pod warunkiem, że klient widzi produkt, rozumie jego cenę i może go wygodnie wziąć. To efekt możliwy, nie gwarantowany.
• Wymaga innej dyscypliny uzupełniania - pusty otwarty regał chłodniczy widać z progu.

Gdzie ją ustawić względem lady i kasy

To, co sprawdzamy na rzucie: czy klient stojący przy otwartym regale chłodniczym nie wchodzi w kolejkę do lady i w drogę do wyjścia. Ustawienie weryfikujemy dla realnego ruchu - inaczej wygląda to w sklepie z porannym szczytem, inaczej w punkcie z równomierną sprzedażą przez cały dzień.

Powyższe warianty to nie uniwersalne zasady rozmieszczenia, tylko punkty, które sprawdzamy podczas pomiaru - o wyborze decyduje układ konkretnego lokalu.

Pakiet pomiarowo-projektowy kosztuje od 1590 zł netto - dokładna cena zależy od lokalizacji i skali lokalu; policzysz ją w kalkulatorze ceny pakietu, bez podawania kontaktu. Przy zamówieniu wyposażenia o wartości minimum 30 000 zł netto otrzymujesz rabat w wysokości 30% ceny pakietu pomiarowo-projektowego. Dla pakietu za 1590 zł netto oznacza to 477 zł rabatu. Rabat uwzględniamy na fakturze za wyposażenie.

Asortyment do samoobsługi - i ten, który tam nie trafia

• Trafia: produkty pakowane jednostkowo, nabiał, napoje, dodatki i przekąski.
• Trafia warunkowo: wyroby własne w opakowaniach z etykietą i datą przydatności; w piekarni - pieczywo w samoobsłudze pod warunkiem rozwiązania higienicznego (osłony, szczypce, pakowanie) uzgodnionego z Twoimi procedurami.
• Nie trafia: towar ważony na życzenie, wyroby wymagające krojenia i produkty na kruszonym lodzie.
• Nie trafia: asortyment, przy którym rozmowa ze sprzedawcą realnie podnosi wartość koszyka.

Produkty w strefie samoobsługowej wykładamy z czytelnym oznaczeniem, a warunki przechowywania przyjmujemy takie, jakie podaje etykieta produktu; urządzenie dobieramy do nich, a nie odwrotnie. To wymóg praktyczny tak samo jak higieniczny: klient bez czytelnej informacji odkłada produkt z powrotem.

Higiena przy produktach niepakowanych

Jeśli samoobsługa ma obejmować pieczywo albo inne wyroby luzem, samo postawienie regału nie wystarczy. Produkt, do którego klient sięga ręką, wymaga rozwiązania higienicznego uzgodnionego z Twoimi procedurami - i planu, kto oraz jak często będzie strefę sprzątał i dokładał towar.

• Osłony lub witryny z dostępem od strony klienta tylko przez wysuwane elementy - zależnie od wybranego rozwiązania.
• Torebki, szczypce lub inne przyrządy do pobierania - w stałym, widocznym miejscu, a nie „gdzieś obok”.
• Plan czyszczenia strefy i dokładania towaru: kto odpowiada, jak często i skąd biegnie droga uzupełniania.

Widoczność strefy, ceny i kontrola strat

Strefa samoobsługowa powinna być widoczna z kasy lub stanowiska pracy - to ułatwia obserwację, uzupełnianie i szybką reakcję personelu, a przy okazji ogranicza straty. Przy projekcie sprawdzamy więc nie tylko, czy regał się mieści, ale czy obsługa widzi go w trakcie zwykłej pracy.

• Przy produktach pakowanych klient musi łatwo znaleźć cenę, nazwę i wymagane informacje o produkcie - samo opakowanie nie zawsze załatwia komunikację na półce.
• Towar wykładamy z czytelnym oznaczeniem cenowym na wprost klienta, nie „po bokach” modułu.
• Strefa ustawiona za rogiem albo za wysoką zabudową to najczęstszy powód strat i porzuconych produktów.

Kiedy samoobsługa się nie sprawdza

• Gdy większość asortymentu sprzedajesz na wagę albo z krojeniem - strefa zabiera miejsce, nie dając nic w zamian.
• Gdy strefa nie jest widoczna z kasy ani ze stanowiska pracy - rośnie ryzyko strat i pustych półek.
• Gdy uzupełnianie jest niewygodne albo wymagałoby częstego odrywania pracownika od głównej sprzedaży.
• Gdy przy danym asortymencie rozmowa ze sprzedawcą realnie podnosi wartość zakupów - samoobsługa tę rozmowę wyłącza.

Temperatury w strefie samoobsługowej - w skrócie

Zasada jest jedna: urządzenie dobieramy do warunków produktu i etykiety, nie odwrotnie. Przy produktach pakowanych wiążąca jest temperatura podana przez producenta, a przy wyrobach własnych - warunki z Twoich procedur. Wartości z przepisów są punktami odniesienia dla określonych kategorii produktów i etapów obrotu, a wymagania dla konkretnego sklepu zależą od rodzaju działalności, produktu, procesu i procedur HACCP - ostateczne warunki potwierdza właściwa inspekcja sanitarna. Pełną tabelę warunków temperaturowych wraz z podstawami prawnymi znajdziesz w poradniku o ladzie do sklepu mięsnego.

Zacznij od towaru i ścieżki klienta, a nie od katalogu urządzeń

Najczęstsza kolejność decyzji w lokalach, które później trzeba poprawiać, wygląda tak: najpierw kupowane są urządzenia, a dopiero potem szuka się dla nich miejsca. Efekt to niewygodny w obsłudze ciąg, zator przy kasie i zasłonięte wejście. Ekspozycja, która miała grać główną rolę, ląduje w najciemniejszym punkcie sali. Odwrotna kolejność - najpierw asortyment i ścieżka klienta, potem urządzenia - nic nie kosztuje, a rozstrzyga o sprzedaży na lata.

Zanim padnie pierwsza nazwa modelu, odpowiedz sobie na pięć pytań. To dokładnie te, które zadajemy na pierwszej rozmowie.

Tip projektanta: zanim kupisz pierwsze urządzenie, narysuj plan lokalu z trasą klienta i podziałem na strefy. Możesz też odwzorować obrysy urządzeń taśmą malarską na podłodze - od razu widać, ile miejsca zostaje przed ladą, a ile na zapleczu, i którędy poprowadzić prąd, wodę i okablowanie wag oraz kas. Uwaga: taśma nie pokaże wysokości urządzeń ani tego, czy jedno zasłoni drugie (np. regał ustawiony za ladą) - to weryfikują dopiero rysunek techniczny i aksonometryczny.

Kiedy samoobsługa się nie sprawdza

Strefa samoobsługowa nie jest darmowym dodatkiem do ciągu - zabiera metry, wymaga uzupełniania i porządku, a przy części asortymentu po prostu nie ma sensu. Zanim ją zaplanujemy, sprawdzamy cztery rzeczy.

• Czy jest miejsce, żeby klient stanął przy module, nie blokując kolejki do lady.
• Kto i kiedy uzupełnia towar - samoobsługa pustoszeje najszybciej w godzinach szczytu.
• Czy asortyment nadaje się do wydania bez obsługi: opakowanie, etykieta, warunki przechowywania.
• Czy sklep sprzedaje głównie doradztwem - tam obsługa zza lady bywa cenniejsza od wygody.

W małych lokalach częstym rozwiązaniem jest otwarty regał chłodniczy ustawiony na końcu ciągu, przy drodze do kasy - odciąża ladę bez odbierania miejsca strefie obsługi.

Co zrobić dalej

Podziel listę asortymentu na dwie kolumny: obsługa i samoobsługa. Ta prosta tabela wystarczy, żebyśmy na pomiarze policzyli, ile otwartych regałów chłodniczych ma sens w Twoim lokalu - i gdzie je postawić, żeby nie stworzyły drugiej kolejki.